Yeni bir araştırma, otizm spektrum bozukluğunun tedavisinde devrim yaratabilecek yeni bir terapötik hedef belirledi. Çalışma, dopamin sinyalleşmesindeki bozuklukların otizm ile bağlantılı olduğunu gösteriyor.


Dopamin ve Otizm Arasındaki Bağlantı

Yeni bir araştırma, gelişim sırasında dopamin sinyalleşmesindeki bozuklukların otizm spektrum bozukluğu (OSB) ile bağlantılı olduğunu ortaya koydu. Bu bulgular, OSB’nin kökenlerini anlamak için gelişimsel sinyalleşme yollarının keşfedilmesi gerektiğini vurguluyor. Çalışma, The American Journal of Pathology’de yayımlandı.

Araştırmanın Amacı ve Bulgular

Lingyan Xing, PhD ve Gang Chen, PhD liderliğindeki araştırmacılar, dopaminin gelişimsel yönlerinin otizmdeki rolünü keşfetmek amacıyla yola çıktılar. Dopamin ve serotoninin nörogelişimdeki önemli rolleri ve neural devrelerin inşasındaki önemleri vurgulanmıştır. Dopaminle ilişkili ilaçların hamilelik sırasında kullanımının çocuklarda otizm riskini artırdığına dair kanıtlar da mevcuttur.

Araştırma Yöntemi ve Bulgular

Araştırmacılar, otizmin etiyolojisinde dopaminerjik sinyalleşmedeki bozuklukların rolünü incelemek için insan beyin RNA dizilimi transkriptom analizini ve yüksek oranda insanlarla korunmuş olan zebra balığı modelini kullandılar.

İki büyük veri seti, Ulusal Biyoteknoloji Bilgi Merkezi (NCBI) Gen İfade Veritabanı’ndan ve Arkinglab’dan elde edilen RNA dizilimi verileri kullanılarak analiz edildi. İnsan beyinlerinde yapılan transkriptom analizi, otizm hastalarında dopaminerjik sinyalleşme yollarındaki değişiklikler ile nörogelişimsel sinyalleşme arasında önemli ilişkiler buldu. Bu, gelişimsel dopamin sinyalleşmesindeki bozulma ile otizm patolojisi arasında potansiyel bir bağlantı olduğunu düşündürmektedir.

Zebra Balığı Modeli ile Araştırma

Zebra balığı modeli kullanılarak, bozulmuş dopaminerjik sinyalleşmenin nöral devre gelişimi üzerindeki etkileri incelendi. Gelişimsel dopaminerjik sinyalleşmedeki bozulmaların nöral devre anormalliklerine ve otizm benzeri davranış fenotiplerine yol açtığı bulundu. Araştırma ayrıca, dopaminin nöron spesifikasyonunu integrinlerin modülasyonu yoluyla etkilediği potansiyel bir mekanizmayı ortaya çıkardı.

Dr. Chen, “Dopaminerjik sinyalleşmenin nöron spesifikasyonu üzerindeki etkisinin boyutu bizi şaşırttı,” dedi. “Ayrıca, integrinlerin dopaminerjik sinyalleşmenin aşağı akış hedefleri olarak beklenmedik bir şekilde dahil olması, nörogelişimsel bozuklukların mekanizmalarına yeni bakış açıları sunuyor.”

Dopaminin Gelişimdeki Rolü

Dr. Xing, “Bu araştırma, dopaminin erken gelişim sırasında nöral devre oluşumundaki rolünü, özellikle otizm bağlamında aydınlatıyor,” dedi. “Bu mekanizmaları anlamak, dopaminerjik sinyalleşme yollarını hedef alan yeni terapötik müdahalelere yol açabilir ve otizm ve diğer nörogelişimsel bozukluklara sahip bireylerde sonuçları iyileştirebilir.”

Otizm ve Beyin Bağlantıları

OSB, genellikle erken çocukluk döneminde ortaya çıkan bir gelişimsel bozukluktur. Klinik sonuçlar vakadan vakaya büyük ölçüde değişiklik gösterse de, otizm sosyal etkileşimde kısıtlı ilgi ve tekrarlayıcı davranışlarla karakterizedir. Bu, difüzyon tensör görüntüleme ile gösterilen beyin bağlantılarındaki bozulmalarla örtüşmektedir. Çeşitli nörogelişimsel süreçlerin otizmde etkilenebileceği, bunlar arasında nörogenez, nöron göçü, akson yönlendirme ve sinaptik oluşumun yer aldığı gösterilmiştir, bu da nöral devre bozulmasına yol açabilir.


Otizm spektrum bozukluğu

Otizm spektrum bozukluğu (OSB), sosyal iletişimde bozulma ve kısıtlı, tekrarlayan davranışlar veya ilgi alanları belirtileri gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur.

OSB, bir grup ilişkili bozukluğu kapsar ve sınırlı dil becerisi ve zihinsel engelden ortalamanın oldukça üzerinde dil ve zihinsel işleve ancak sosyal iletişimde zorluğa kadar farklı şekillerde ortaya çıkabilir.

OSB Ne Kadar Yaygındır ve İlişkili Durumlar Nelerdir?

OSB, ABD’de 8 yaşındaki çocukların yaklaşık %2,3’ünü ve yetişkinlerin %2,2’sini etkilemektedir. OSB olmayan kişilerle karşılaştırıldığında OSB olan kişilerde depresyon, anksiyete, uyku güçlükleri ve epilepsi oranları daha yüksektir.

OSB’nin Belirti ve Semptomları Nelerdir?

Yaşamın ilk 2 yılında OSB’nin yaygın belirti ve semptomları arasında çocuk ismiyle çağrıldığında yanıt vermeme, iletişim kurarken jestleri kullanmama veya sınırlı kullanma ve yaratıcı oyun eksikliği yer alır. OSB’li çocuklar ayrıca göz teması kurmaktan kaçınabilir veya kurmayabilir, dili öğrenmekte güçlük çekebilir, tekrarlayan kelimeler ve ifadeler kullanabilir ve/veya el çırpma, vücut sallama veya daireler çizme gibi tekrarlayan hareketlerde bulunabilir.

OSB Nasıl Teşhis Edilir?

OSB tanısı tipik olarak, ayrıntılı bir gelişim öyküsü almak ve çocuğun davranışını doğrudan gözlemlemek için standart araçlar kullanan klinisyenlerden oluşan multidisipliner bir ekip tarafından konur. Tanı, sosyal iletişim ve etkileşimin 3 alanında kalıcı eksiklikleri ve en az 2 tür kısıtlı, tekrarlayan davranışı olan çocuklarda konulabilir. OSB’nin ciddiyeti, sosyal iletişim bozukluğu ve tekrarlayan davranış kalıplarının seviyesine ve gerekli destek seviyesine göre belirlenir. OSB’yi zihinsel engellilik veya dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi diğer durumlardan ayırmak için konuşma, dil, ince ve kaba motor becerileri ve duyusal işlemeyi değerlendirmek için ek testler kullanılabilir.

OSB için Davranış Terapisi

Yoğun davranışsal müdahaleler OSB için ilk basamak tedavidir ve 5 yaş ve altındaki çocuklar için dil, oyun ve sosyal iletişimde iyileşmelerle ilişkilidir. OSB olan okul çağındaki çocuklar genellikle eğitim ortamlarında davranışsal, konuşma, mesleki ve fiziksel terapilere erişebilir. OSB’li çocukların destek stratejileri ile genel sınıflara dahil edilmesi olumlu sosyal davranışları pekiştirebilir. OSB olan her yaştan insan, belirli davranışları tetikleyen durumları belirlemelerine yardımcı olan ve davranış değişiklikleri elde etmek için bir çerçeve sağlayan davranışsal müdahalelerden yararlanabilir.

OSB ile İlişkili Bazı Belirtiler için İlaçlar

Şu anda OSB tedavisi için etkili bir ilaç bulunmamaktadır. Bununla birlikte, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), sinirlilik ve/veya saldırganlığı olan OSB’li bireyler için 2 ilacı (risperidon ve aripiprazol) onaylamıştır. DEHB olan OSB’li kişiler uyarıcı bir ilaçtan (metilfenidat) veya uyarıcı olmayan ilaçlardan (atomoksetin ve guanfasin) fayda görebilir. Melatonin, OSB’li bireylerde uyku güçlüklerini hafifletmeye yardımcı olabilir.