Son yılların en çok konuşulan ilaç gruplarından biri olan GLP-1 reseptör agonistleri, obezite ve tip 2 diyabet tedavisinde önemli başarılar sağladı. Semaglutid (Ozempic, Wegovy), liraglutid ve diğer GLP-1 ilaçları milyonlarca kişi tarafından kullanılıyor. Ancak son dönemde yayınlanan bazı araştırmalar, bu ilaçlarla nadir görülen bir göz hastalığı arasında olası bir ilişki olabileceğini gündeme getirdi.
Tartışmanın merkezinde ise “nonarteritik anterior iskemik optik nöropati” (NAION) adı verilen ve halk arasında bazen “göz felci” veya “göz inmesi” olarak tanımlanan ciddi bir görme kaybı tablosu bulunuyor. Araştırmalar kesin bir neden-sonuç ilişkisi göstermese de uzmanlar hekimlerin ve hastaların bu olası risk konusunda bilgi sahibi olması gerektiğini belirtiyor.
NAION Nedir?
Nonarteritik anterior iskemik optik nöropati, optik sinire giden kan akımının azalması sonucunda ortaya çıkan bir göz hastalığıdır.
Belirtiler genellikle:
- Ani görme kaybı
- Görme alanında karanlık bölgeler
- Bulanık görme
- Tek gözde ani görme azalması
şeklinde ortaya çıkar.
NAION nadir görülür ancak geliştiğinde kalıcı görme kaybına yol açabilir. Özellikle diyabet, hipertansiyon, uyku apnesi ve kardiyovasküler hastalıkları olan kişilerde daha sık görülmektedir.
GLP-1 İlaçlarıyla İlişki Nereden Ortaya Çıktı?
İlk dikkat çeken çalışmalar, semaglutid kullanan bazı hastalarda beklenenden daha fazla NAION vakası görüldüğünü bildirdi.
Daha sonra yapılan gözlemsel çalışmalar ve farmakovijilans analizleri de bu olası ilişkiyi araştırmaya başladı. Özellikle semaglutid kullanan bazı hasta gruplarında NAION riskinin artabileceğine yönelik veriler elde edildi. Ancak araştırmacılar bu bulguların kesin kanıt anlamına gelmediğini vurguluyor.
Yeni Araştırmalar Ne Gösteriyor?
2026 yılında yayınlanan geniş kapsamlı bir çalışmada, tip 2 diyabet nedeniyle GLP-1 kullanan kişiler ile SGLT2 inhibitörü kullanan hastalar karşılaştırıldı.
Araştırmacılar, GLP-1 kullanan grupta üç yıllık takip süresince NAION riskinin hafif derecede daha yüksek olduğunu bildirdi. Ancak risk artışı mutlak sayı olarak oldukça düşüktü.
Bir başka analizde ise GLP-1 kullanan kişilerde ilk yıl içerisinde optik sinir hasarı gelişme olasılığında artış saptandı. Özellikle liraglutid kullanan bazı gruplarda risk daha belirgin görünüyordu.
Risk Gerçekte Ne Kadar Büyük?
Uzmanların özellikle altını çizdiği konu bu.
NAION çok nadir görülen bir hastalıktır.
İngiltere İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu’nun değerlendirmesine göre semaglutid kullanan kişilerde risk artışı olsa bile bu durum yaklaşık olarak yılda 10.000 kişide bir ek vaka düzeyindedir.
Yani göreceli risk artabilir ancak mutlak risk oldukça düşük kalmaktadır.
Bu nedenle uzmanlar hastaların gereksiz paniğe kapılmaması gerektiğini vurgulamaktadır.
Çalışmalar Birbiriyle Uyumlu mu?
Hayır.
Aslında bilimsel tartışmanın temel nedeni de budur.
Bazı gözlemsel çalışmalar risk artışı bildirmiştir.
Ancak 69 randomize klinik çalışmanın incelendiği büyük bir meta-analizde GLP-1 ilaçlarının NAION riskini anlamlı düzeyde artırdığı gösterilememiştir. Araştırmacılar olayın son derece nadir olması nedeniyle kesin sonuca ulaşmanın zor olduğunu belirtmektedir.
Bu nedenle günümüzde bilimsel görüş:
“İlişki olabilir ancak nedensellik henüz kanıtlanmış değildir”
şeklindedir.
Olası Mekanizma Nedir?
Kesin mekanizma bilinmiyor.
Araştırmacılar birkaç olasılık üzerinde duruyor:
- Hızlı kilo kaybına bağlı damar değişiklikleri
- Kan basıncındaki değişimler
- Gece tansiyon düşmeleri
- Optik sinirin kanlanmasındaki azalma
- Diyabet ve obeziteye bağlı mevcut damar hasarı
Şu an için GLP-1 ilaçlarının doğrudan optik sinire zarar verdiği gösterilmiş değildir.
Hastalar Nelere Dikkat Etmeli?
Uzmanlar GLP-1 kullanan kişilerin özellikle şu belirtiler ortaya çıkarsa acil göz değerlendirmesi yaptırmasını öneriyor:
⚠️ Ani görme kaybı
⚠️ Tek gözde bulanık görme
⚠️ Görme alanında karanlık bölgeler
⚠️ Görme keskinliğinde ani azalma
Bu belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulması gerekiyor.
İlaçlar Bırakılmalı mı?
Hayır.
Şu anki bilimsel veriler GLP-1 ilaçlarının sağladığı faydaların olası göz risklerinden çok daha fazla olduğunu göstermektedir.
Bu ilaçlar:
- Kilo kaybı sağlar.
- Kan şekeri kontrolünü iyileştirir.
- Kalp damar olaylarını azaltır.
- Böbrek koruyucu etkiler gösterebilir.
Bu nedenle uzmanlar yalnızca bu haberler nedeniyle tedavinin kesilmesini önermemektedir. Tedavi değişiklikleri mutlaka hekim kontrolünde yapılmalıdır.
Sonuç
GLP-1 ilaçları ile nonarteritik anterior iskemik optik nöropati arasında olası bir ilişki bulunduğunu düşündüren çalışmalar yayınlanmaya devam ediyor. Ancak mevcut veriler kesin bir neden-sonuç ilişkisini kanıtlamış değil.
Bugünkü bilgiler ışığında:
✅ Risk varsa bile oldukça nadir görünüyor.
✅ İlaçların sağladığı faydalar çoğu hasta için risklerden daha ağır basıyor.
✅ Ani görme değişiklikleri yaşayan hastalar hızlı şekilde göz muayenesine başvurmalı.
✅ Daha net sonuçlar için uzun dönemli çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.
Bilim insanlarının ortak görüşü şu:
GLP-1 ilaçları kullanılmaya devam edilmeli, ancak nadir göz komplikasyonları konusunda hem hastalar hem de hekimler farkındalık sahibi olmalıdır.