COVID-19 hakkında öğrenecek çok şeyimiz var ve daha yapacak çok işimiz var. Genel olarak semptomlarını biliyoruz; ateş, kuru öksürük, nefes darlığı ve yorgunluk. Bazı insanlar ayrıca yaygın ağrılar, cilt döküntüleri, boğaz ağrısı ve tat veya koku kaybı yaşarlar.
Hastalığı hafif geçirenler birkaç hafta sonra iyileşmeyi bekleyebilirler. Ancak durumun böyle olmadığını gösteren kanıtlar var. COVID-19 uzun süreli etki bırakabilir hatta sadece yaşlılarda değil bu herkeste olabilir.
Genel olarak COVID-19 bir akciğer hastalığıdır . SARS-CoV-2, solunum yolundaki hücreleri enfekte eder ve hayatı tehdit eden pnömoniye neden olabilir.
Bununla birlikte, semptomların tamamı vücudun birden fazla bölümünü etkiler. Bu semptomlar düşünüldüğünde COVID-19 neredeyse sistemik bir hastalık olarak da görülebilir.
COVID-19 ile enfekte olanların yaklaşık % 20’si pnömoni nedeniyle hastaneye yatar. Vakaların yaklaşık % 5’inde pnömoni o kadar şiddetli hale gelir ki hastalar solunum desteği için yoğun bakıma alınır .
Şiddetli COVID-19’lu hastalar normalde tek başına pnömonide görülenden çok daha karmaşık bir semptom aralığını tanımlar. Bu, beyin iltihabını (ensefalit) içerebilir ve bilinç kaybına neden olabilir. Şiddetli hastaların % 6’sında felç olabilir .
Bununla birlikte, aynı zamanda, virüsün doğrudan akciğerlerde değil, birden fazla organda, küçük pıhtılaşmanın veya böbrek ve kalbin hasar görmesine yol açan küçük kılcal damarların veya kan damarlarının iltihaplanmasına doğrudan neden olduğunu ortaya konulmuştur .
Şiddetli hastalığı olan herkesin uzun süreli sonuçları olması beklenir. Ancak COVID-19, hastalığını daha hafif formları olanlarda bile kalıcı semptomlara yol açıyor gibi görünüyor.
Sosyal medya, Kovid sonrası devam eden semptomlardan etkilenenlerin hikayeleriyle dolu. Facebook’ta, bazıları enfeksiyondan 60 gün sonra hala acı çeken binlerce kişiye ev sahipliği yapan destek grupları ortaya çıktı .
Şimdiye kadar, sadece bir hakemli çalışma, COVID-19 enfeksiyonunun uzun süreli semptomları üzerine sonuçları rapor etti: Roma’dan 143 Kovid hastasından oluşan tek bir grup . Birçoğunun hastaneye yatırılması gerekmedi ve hepsi enfeksiyondan en az 60 gün sonra değerlendirildi. Kalıcı yorgunluk belirtileri (% 53.1), nefes darlığı (% 43.4), eklem ağrısı (% 27.3) ve göğüs ağrısı (% 21.7) dahil olmak üzere vakaların% 44.1’inde yaşam kalitesinin kötüleştiğini bildirdi.
COVID-19 ile olan tecrübemiz henüz yeni başlamış olsa da, şiddetli viral hastalıkları takiben uzun süreli semptomlar yeni bir olgu değil. Hem 1890 hem de 1918-19 influenza salgınlarından sonra da yorgunluk ve kas ağrısı gibi kalıcı semptomlarla bildirilmişti .
Özellikle yoğun bakımdan sonra bazı hastalar, akciğerlerine verilen hasar veya diğer komplikasyonlardan dolayı uzun süreli nefes darlığı ve yorgunluk çekiyor. Yine depresyon (% 26-33), anksiyete (% 38-44) veya travma sonrası stres bozukluğu (% 22-24) yaşanabiliyor .
Diğer koronavirüslerle olan deneyimimiz aslında bir ipucu verebilir. İlk SARS koronavirüsü ve Orta Doğu Solunum virüsü (MERS), COVID-19’dan daha fazla oranda ciddi hastalığa neden oldu ve önemli sayıda yoğun bakıma ihtiyaç duydu.
SARS salgını sonrasında da uyku bozukluğu, kronik yorgunluk, depresyon ve kas ağrılarının yaygın olduğunu biliniyor. SARS geçiren hastaların üçte biri işlerini ve yaşam tarzlarını değiştirmek zorunda kaldı ve sadece % 14’ünün uzun süreli semptomları yoktu. MERS’i geçiren kişilerin de % 48’i 12 ay sonra hala kronik yorgunluk yaşadı.
Aslında COVID salgının neredeyse hala başında sayılırız. Daha önceki tecrübelerden yola çıkarak sadece hastalığın akut evresine değil, hastalığı atlatanların sonraki dönemdeki sağlığına da odaklanmalı ve uzun süreli etkilerin azaltılması için çaba sarfetmeliyiz.