Yeni araştırmaya göre, kadınların adet döneminde zihinsel hızları artıyor ve daha az hata yapıyorlar. Bu bulgular, sporla ilgili yaralanmalar ve kadın sağlığı üzerine etkili olabilir.
Adet Döneminde Zihinsel Performans Artıyor
Londra Üniversitesi Koleji (UCL) ve Spor, Egzersiz ve Sağlık Enstitüsü’nün (ISEH) yaptığı araştırma, kadınların adet döneminde daha hızlı tepki verdiklerini ve daha az hata yaptıklarını ortaya koydu. Bu bulgu, kadınların performanslarının adet döneminde kötü olacağını düşünmelerine rağmen gözlemlendi.
Menstrüel Döngünün Bilişsel Etkileri
Araştırma Sonuçları:
Bu çalışma, menstrüel döngü sırasında bilişsel yeteneklerin nasıl değiştiğini ilk kez inceleyen bir araştırma olarak dikkat çekiyor. Bu bulgular, yaralanma ve kadın sağlığının diğer yönleri üzerinde etkili olabilir. Önceki araştırmalar, kadınların yumurtlama ve adet dönemi arasındaki luteal fazda sporla ilgili yaralanmalara daha yatkın olduğunu gösteriyordu. Bunun sebebi, menstrüel döngüdeki hormonal değişiklikler olabilir. Ancak bu değişikliklerin yaralanma riskini nasıl artırdığı tam olarak bilinmiyordu.
Katılımcılar ve Testler
Araştırma Yöntemi:
UCL ve ISEH araştırmacıları, 241 katılımcının tepkime süresi ve hata verilerini topladı. Katılımcılar, iki hafta arayla bilişsel testler yaptı. Ayrıca iki kez duygu ölçeği ve semptom anketi doldurdular. Menstrüel döngüde hangi evrede olduklarını belirlemek için periyot takip uygulamaları kullanıldı. Testler, takım sporlarında yaygın olan zihinsel süreçleri taklit edecek şekilde tasarlandı. Bir testte, katılımcılara gülümseyen veya göz kırpan yüzler gösterildi ve sadece gülümseyen yüz gördüklerinde boşluk tuşuna basmaları istendi. Bu, inhibisyon, dikkat, tepki süresi ve doğruluğu ölçtü. Bir diğerinde ise katılımcılardan, 3D döndürme görevinde aynadaki görüntüleri tanımlamaları istendi.
Bulgular
Tepki Süreleri ve Hata Oranları:
Katılımcılar, adet döneminde kendilerini daha kötü hissettiklerini ve bunun performanslarını olumsuz etkilediğini düşündüler. Ancak, tepki süreleri daha hızlı ve hata oranları daha düşüktü. Örneğin, hareketli top görevinde, zamanlama ortalama 10 milisaniye (12%) daha doğruydu ve inhibisyon görevinde yanlış zamanda boşluk tuşuna basma oranı %25 daha azdı.
Luteal Fazdaki Performans
Hormonal Değişiklikler:
Katılımcıların tepki süreleri, luteal fazda daha yavaştı. Bu faz, yumurtlamadan sonra başlayıp adet dönemine kadar sürer ve 12-14 gün arası devam eder. Bu dönemde, diğer fazlara göre ortalama 10-20 milisaniye daha yavaşlardı, ancak daha fazla hata yapmadılar.
Bilimsel Açıklamalar ve Gelecek Araştırmalar
Bilimsel Yorumlar:
Araştırmanın ilk yazarı Dr. Flaminia Ronca, progesteronun beyin korteksini inhibe ettiğini ve östrojenin ise uyararak tepki hızını etkilediğini belirtti. Dr. Ronca, “Kadın sporcuların luteal fazda bazı spor yaralanmalarına daha yatkın olduklarını düşündüren araştırmalar var ve bu durum hormonal değişikliklerden kaynaklanıyor olabilir,” dedi. “Bu bulgular, koçlar ve sporcular arasında algılar ve performans hakkında olumlu konuşmalar için temel oluşturabilir: Nasıl hissettiğimiz her zaman nasıl performans gösterdiğimizi yansıtmaz.”
Öne Çıkan Bulgular:
- Adet döneminde tepki süreleri daha hızlı ve hata oranları daha düşük.
- Luteal fazda tepki süreleri daha yavaş, ancak hata oranları aynı.
- Hormonal değişiklikler, bilişsel performansı etkileyebilir.
Öne Çıkan Noktalar:
- Adet döneminde bilişsel performans artışı gözlendi.
- Luteal fazda tepki sürelerinde yavaşlama tespit edildi.
- Hormonal değişikliklerin bilişsel performansa etkisi vurgulandı.
Kadınların adet döngüsündeki farklı fazlar ve bu fazlarda vücutta gerçekleşen değişiklikler şunlardır:
1. Menstruation (Adet Dönemi)
- Süre: Ortalama 3-7 gün.
- Neler Olur: Rahim iç tabakası dökülür ve kanama başlar. Bu dönem, önceki döngüde döllenmemiş yumurtanın vücuttan atılması sürecidir.
- Hormon Seviyeleri: Östrojen ve progesteron seviyeleri düşüktür.
- Bilişsel ve Duygusal Etkiler: Yorgunluk, ağrı ve duygusal dalgalanmalar yaşanabilir.
2. Follicular Phase (Foliküler Faz)
- Süre: Ortalama 9-14 gün.
- Neler Olur: Beyin, folikül uyarıcı hormon (FSH) salgılar, bu da yumurtalıklarda yumurta hücresinin olgunlaşmasını sağlar. Rahim iç tabakası kalınlaşmaya başlar.
- Hormon Seviyeleri: Östrojen seviyeleri yükselir.
- Bilişsel ve Duygusal Etkiler: Enerji ve bilişsel performans artar, ruh hali iyileşir.
3. Ovulation (Ovulasyon)
- Süre: 1-2 gün.
- Neler Olur: Olgunlaşan yumurta, yumurtalıktan serbest bırakılır ve fallop tüpüne doğru hareket eder. Bu dönem, hamile kalma şansının en yüksek olduğu dönemdir.
- Hormon Seviyeleri: Luteinize edici hormon (LH) ani bir yükselme gösterir, östrojen zirve yapar.
- Bilişsel ve Duygusal Etkiler: Bilişsel keskinlik ve cinsel istek artabilir.
4. Luteal Phase (Luteal Faz)
- Süre: Ortalama 14 gün.
- Neler Olur: Yumurtlama sonrası, folikül korpus luteum olarak bilinen bir yapıya dönüşür ve progesteron salgılar. Rahim iç tabakası, olası bir gebelik için hazırlanır. Eğer döllenme gerçekleşmezse, korpus luteum bozulur ve progesteron seviyeleri düşer, adet döngüsü yeniden başlar.
- Hormon Seviyeleri: Progesteron yükselir, östrojen ikinci bir zirve yapar, ardından her iki hormon da düşer.
- Bilişsel ve Duygusal Etkiler: Ruh hali dalgalanmaları, şişkinlik, baş ağrısı ve yorgunluk gibi premenstrüel sendrom (PMS) belirtileri ortaya çıkabilir. Tepki süreleri yavaşlar ve bilişsel performans düşebilir.
Bu fazlar, hormon seviyelerindeki değişikliklerle birlikte vücudun farklı tepkiler vermesine neden olur. Hormonal değişikliklerin etkileri kişiden kişiye değişebilir ve bazı kadınlar bu fazları daha belirgin şekilde hissederken, bazıları daha hafif geçirebilir.
KAYNAK:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0028393224001246?via%3Dihub