Artan kanıtlar, bağırsak mikrobiyomunun özellikle hayvanlarda sosyal ve duygusal davranışları etkilediğini gösteriyor. Ancak, bu tür çalışmalar insanlarda daha zor gerçekleştiriliyor.
INSEAD İşletme Okulu (Fontainebleau, Fransa), Beyin Enstitüsü ve Bonn Üniversitesi’nden (Almanya) bir araştırma ekibi, mikrobiyomun kompozisyonunun sosyal becerileri nasıl etkilediğini anlamaya çalıştı.
Araştırma Detayları
Bu çalışmada, 101 sağlıklı erkek denek seçildi. INSEAD’de profesör olan ve çalışmanın ortak yazarı Hilke Plassmann, “Çalışmamızda yalnızca erkekleri seçtik çünkü kadınlardaki hormonal faktörler karar verme süreçlerinde önemli rol oynuyor” dedi.
Katılımcıların yarısına Lactobacillus ve Bifidobacterium içeren bir prebiotik ve probiyotik karışımı verildi. Diğer yarısına ise 7 hafta boyunca plasebo verildi. Deneyin başında ve sonunda mikrobiyom kompozisyonları analiz edildi.
Bağırsak Florasının Düzenlenmesi
Katılımcılar, normal diyetlerine devam etti. Prebiyotikler, bakterilerin bağırsakta daha kolay kolonize olmasını sağladı.
Adaletsizliğe Karşı Duyarlılık Ölçümü
Katılımcılar, takviye almadan önce ve aldıktan sonra “ultimatum oyunu” adlı bir davranış testine katıldılar. Bu oyunda bir oyuncuya belirli bir miktar para verilir ve bu oyuncu, ikinci bir oyuncuyla bu parayı paylaşmak zorundadır. İkinci oyuncu teklifi kabul edebilir veya reddedebilir. Teklif adaletsiz bulunursa, ikinci oyuncu teklifi reddeder ve her iki oyuncu da para kazanamaz. Bu, “altruistik ceza” olarak adlandırılır.
Araştırma sonuçları, takviye alan katılımcıların, 7 haftanın sonunda eşitsiz teklifleri reddetme olasılığının daha yüksek olduğunu gösterdi. Plasebo grubunun davranışı ise ilk ve ikinci test oturumlarında aynı kaldı. Plassmann, “Bu, bağırsak mikrobiyomunun değiştirilmesinin katılımcıları daha az rasyonel ve daha insancıl, sosyal değerlere daha duyarlı hale getirdiğini gösteriyor” dedi.
Tirozin Rolü
Bilim insanları ayrıca biyolojik değişiklikler gözlemledi. Çalışmanın başında bağırsak florasında en büyük dengesizliğe sahip katılımcılar, takviyelerle mikrobiyom kompozisyonlarının daha fazla değiştiğini gördü ve ultimatum oyununda adaletsizliğe karşı en yüksek duyarlılığı gösterdi. Kan testleri, takviye öncesi ve sonrasında, 7 hafta sonra tirozin seviyelerinde azalma olduğunu ortaya koydu. Bu, dopamin öncüsüdür ve beyin ödül mekanizmalarında rol oynar.
Plassmann, “Bağırsak mikrobiyotası, beynin ödül mekanizmalarında rol oynayan dopamin öncülleri aracılığıyla sosyal davranışları etkileyebilir” diye ekledi. Bu çalışmanın, özellikle diğer sosyal gruplar üzerinde yapılacak daha fazla araştırmayla tamamlanması gerektiği belirtildi.
“Çalışmanın zayıf yönlerinden biri, örneklemin sadece erkeklerden oluşmasıdır. Ayrıca, davranışsal ve biyolojik düzeylerde ne olduğunu inceledik, ancak bunun psikolojik düzeyde neden olduğunu bilmiyoruz” dedi Plassmann. Bu çalışmanın benzersizliği, mikrobiyomun insanlarda karar verme üzerindeki etkisini ölçen ilk çalışma olmasından kaynaklanıyor. Gelecekteki çalışmalar için bu psikolojik tepkinin nedenini anlamaya çalışabiliriz.”
Mikrobiyomun Önemi
Mikrobiyomun rolü, özellikle psikiyatrik bozukluklarda giderek daha fazla inceleniyor. 2021’de JAMA Psychiatry’de yayınlanan bir meta-analiz, depresyon, anksiyete, bipolar bozukluk ve şizofreni yaşayan hastalarda mikrobiyotadaki dengesizliklerin görülebildiğini gösterdi. Plassmann, “Şu anda zorluk, mikrobiyotadaki değişimin hastalığı mı yoksa hastalığın mikrobiyotayı mı etkilediğini bilmememizdir. Bu, tavuk ve yumurta sorunu” yorumunda bulundu.